Geçen haftalarda kanser kelimesinin kaynağını ve neden yengeçle ilişkilendirildiğini açıklamaya çalıştık. Aslında elde var sıfır dense çok da yanlış olmuyor. İşin ilginç yanı, yine mitolojinin açıklanamayan özelliği, Herkül ve Hidra mitinin antik Yakın Doğu dinlerinde birçok benzerliği vardır. Özellikle Sümer, Babil ve Asur mitolojisi, Angim’in dağlara düzenlediği bir seferde 11 canavarı öldürdüğüne inandığı savaş ve avcılık tanrısı Ninurta’nın başarılarını kutlar. Bu canavarlar arasında yedi başlı bir yılan ve takımyıldızı (tek başlı olmasına rağmen) daha sonra Yunanlılar tarafından Hidra ile ilişkilendirilen Başmu da vardır. Bu takımyıldız, Babil bağlamlarında bazen Marduk’un ejderhası Mushhushshu ile de ilişkilendirilir. Ulaşımın bu kadar zor, coğrafyanın bu kadar uzak olduğu dönemin iç içe geçmişliği ayrı tartışma konusudur.
Zodyak Adamı’nın anlattıkları
Yengeç kanserle her ne kadar ilişkilendirilmiş olsa da, kansere asıl benzerlik gösterenin Hidra olduğunu da vurgulamıştık. Yine Hipokrat’tan kalan metinlerden yola çıkarsak kanser daha çok meme ile ilişkilendirilen bir hastalıktır. Bunun olası nedeni memelerin görülebilir olmasına karşılık batın içinin incelenmesidir (dini açıdan da yasak bölge olduğundan batın / gizli saklı olarak adlandırılır). Ancak kanser ve yengeç ilişkisini bütün kanser türleri için açıklayan bir durumdan daha söz edebiliriz, bu da Zoyak Adamı olarak betimlenen burçlar sistemidir. Antik inanış da insanın bir şekilde evrenin bir yansıması olduğunu kabul eder. Burçlar insan vücudunun değişik bölgelerine atıfta bulunur. Mesela ayaklar balık burcudur, kalçalara doğru terazi ortaya çıkar, baş bölgesi koça denk gelirken, göğüs kafesi bölgesi ise yengeç burcuyla ilişkilendirilir:
Koç > baş, gözler, kan basıncı
Boğa > boyun, boğaz, omuzlar, kulaklar
İkizler > omuzlar akciğerler, sinirler, kollar, parmaklar
Yengeç> göğüs, bazı vücut sıvıları ve organları
Aslan > mide, kalp, omurga, üst sırt, dalak
Başak > karın, bağırsaklar, safra kesesi, pankreas, karaciğer
Terazi > kalça, bel, böbrekler, endokrinler
Akrep > cinsel organ pelvis kemiği, idrar kesesi, rektum kalın bağırsağın son bölümü
Yay > uyluk bacaklar, kalçalar, kasık
Oğlak > dizler shin, kemikler, cilt, sinüs, sinir
Kova > alt bacak ayak bileği, baldır, bazı kan damarları
Balık > ayak, alt bacak
Yengeç’in ortaya çıkışı
Bu betimleme yengeç ve kanser ilişkisinin olası açıklaması konusunda fikir verir. Öncesinde de açıkladığımız gibi Antik Yunan bile kanseri tümörden ayırır. “Tümörler olabilir, ancak bunlardan bazen kanser çıkar” yaklaşımı bu gözlem becerisinin sonucudur. Tümörler vücutta bulunabilen, saldırgan olmayan şişlik halleri olsa da, kanser inatçı olmanın ötesinde vücudu tüketen bir durumu tasvir eder. Bu tüketme hali zamanla kas dokusunu da eriteceğinden göğüs duvarının kemik yapısı doğrudan görülebilir hal alır. Bu görünümde ortada sternum adı verilen kemik bulunur, kaburga kemikleri sternumla eklemlenerek aynen bir yengecin kolları gibi arkaya doğru akciğerleri sarar. Bölgenin yengeç burcuna atfedilmesinin nedeni kesin olarak bilinmese de, bu görünüm yengece açıkça benzer. Bu kadar kilo kaybetmiş hastada genellikle bir şey yapılamaz, yengeç de artık görülebilir hale gelmiştir, bu durumda betimleme yerine daha makul bir görsellikle oturur.
O halde bu kısa yazıyı da genel söylemimizle sonlandıralım: Patologlar dokudan alınan örneğe mikroskop altında bakarken hücreleri dikkate alır; oysa hücreler birbirlerine benzer. Hastalığın seyri ise klinikle ilişkili bileşendir. Dolayısıyla her tümör, rapor aksini iddia etse bile, kanser (yengeç) değildir.
Kaynak: Burçların dağılımı Sanat Tarihi Platformu’nun https://www.facebook.com/SanatTarihiPlatformu/posts/zodyak-adam-farkl%C4%B1-k%C3%BClt%C3%BCr-ve-inan%C4%B1%C5%9Flarda-g%C3%B6r%C3%BClen-zodyak-adam-genellikle-%C3%A7%C4%B1plak-e/1662361580818553/ adresinden alıntılanmıştır.
