Skip to main content

Ciğer dediğimiz yiyecek nedir?

Bütün canlılar metabolizma işlemlerini belli organlarda gerçekleştirirler, bizim besin kaynağı olarak yararlandığımız hayvanlarda da bu işlem, aynen bizim gibi, karaciğerde gerçekleşir. Sindirim sisteminden emilen yağlar hariç bütün gıdalar karaciğere yönlendirilir, burada işlenir ya da depolanır. Ayrıca vücutta yapılabilen maddeler de sonunda karaciğere yönlendirilir ve burada depolanır. Vücut bunları ihtiyaca göre ciğerden geri çeker, şeker fazlası […]

Devamını Oku

Aşkın “D” hali (Denk düşen bir “Sevgililer Günü” güncellemesi)

Biz “kaybedenler kulübü” sık sık konuşuruz, “Ah şimdi bir aşk olsaydı, böyle mi olurdu? Bir aşk olsa bizi oturduğumuz bu koltuktan çoktan alır, saat günün, gecenin kaçıdır, soğuk, yağmur ve kar var mıdır düşündürmez, kanatlandırırdı. Bir aşk, hem de öyle bir kanatlandırırdı ki bizi, başımız bulutlara değer, o bulutlar ki içine aşk için ağlayanların gözyaşlarını […]

Devamını Oku

Ördek gagalı platipus meselesi

Bilim camiasında daha önce karşılaşılmamış bir canlının bulunması beklentisi düşüktür, ama bu canlının başka canlıların bileşimi olarak görülmesi ise fazlasıyla şaşırtıcıdır. Geçen hafta tanımlamaya çalıştığımız ördek gagalı memeli ise gerçektir, platipus olarak adlandırılır. “Gagalımemeligiller” (Ornithorhynchidae) familyasındandır. Avustralya ve Tasmanya nehirlerinde yaşar, ağzı ördek gagasına benzer, çok iyi yüzer, ayakları beş parmaklı, perdeli ve kanca tırnaklıdır, […]

Devamını Oku

Bulmak ve anlamak üzerine bir örnek, yeni sorular nasıl doğar

Soru sormak iyi bir şeydir, ancak doğru soruyu sormak zor bir eylemdir. İnsanı sormaya, sorgulamaya götüren şey merakıdır, ama merak bilgi ile donanmazsa doğru soruya erişmesi olanaklı değildir. Bir örnekle açıklamaya çalışalım, bir gün ormanda yürürken canlılığını kaybetmiş, ama bildiğimiz hiçbir şeye benzemeyen bir varlık bulduğumuzu düşünelim. Bu durum eğer merakımız varsa bulunanın ne olduğunun […]

Devamını Oku

Gerçeklik durumunun erişilemez hali: Yumurta örneği

Felsefi soru sormak ve buna yanıt aramak biyoloji alanında da kaçınılmaz bir durumdur. Geçen yazıda anlattığımız “memenin anneye mi yoksa bebeğe mi ait olduğu” sorusu bunlardan biridir. Bizim rutin gündelik düşünce biçimimizde sorunun yanıtı “anneye ait” gibi görünmektedir, zira memenin salgıladığı süt bebeğe ait olsa da, doku annededir. Oysa sütün salgılanması doğumun gerçekleşmesiyle başlar, annenin […]

Devamını Oku

Felsefi sorulara bir örnek: Emziren annenin meme dokusu kime aittir?

Bilimin büyük bir kısmı tanımlamalar ve betimlemelerden oluşur. Örneğin ne olduğu bilinmeyen bir organ bulunduğunu varsayın, ilk ve en kolay yapabileceğiniz şey o organın dış görünüşünü, diğer dokularla olan komşuluklarını betimlemektir. Hatta bazen betimleme zaten yapılmıştır, ama ortaya konmuş olan şeyin bir organ olduğu yüzyıllar sonrasında anlaşılabilir. Mezenter denen doku bu durumun son örneklerinden biridir. […]

Devamını Oku

Soru sormak bilgi ister, ama esas felsefe onu kıymetlendirir

İlim ve bilimin gelişmesi için arayış merakla başlar, soruyla devam eder. İnsanlar her şeyi olduğu gibi kabullendiklerinde aslında merak ve soru yoktur. Bilimsel gelişme içten gelen doğal merakın soruya dönüşmesi ile ortaya çıkar. Buna karşılık soru sormak tahmin edildiği kadar kolay bir eylem değildir. Başlangıç aşamasında merak gerektirse de, iyi soru sorabilmek ancak bilginin kritik […]

Devamını Oku

Pizza neden bu kadar keyiflidir?

Pizza çok keyiflidir, ancak bunun nedenini açıklamak çok kolay görünmüyor. Pizza çocuktan erişkine istisnasız herkes tarafından sevilerek yenir. İnsanlar genellikle hamur işlerini severler, ama pizza tam bir hamur işi de değildir, o nedenle pizzanın sevilmesinin nedeni olasılıkla bileşiminde aranmalıdır. İnce bir kat hamur açılır, bu kaliteli undan yapılmış ve mayalanmış pide tadını verir. Mayalanma önemlidir, […]

Devamını Oku

Çikolata mutluluk ve sağlık kaynağıdır

Herkesin her şey için elbette bir yorumu var, kaliteli bir çikolata gerçekten mutluluk kaynağıdır. Ancak bu “mutluluk verici etkinin” çikolatanın hangi bileşeninden, kakao, süt ya da şeker, kaynaklandığı açık değildir, bu bir deneyimdir. O nedenle bir değerlendirme yapacaksak kakao ve çikolatanın da birbirinden ayrılması gerekir. Kakao Orta Amerika Maya ve Aztek kültüründe sağlık etkileri nedeniyle […]

Devamını Oku

Meraklısına bilim (II) : Tıpta ve biyolojide gözlemin sorunları

Aslında iyi bir deneyin temel özelliği “basit” olmasıdır, ancak basit deney planlamak çok zordur. Newton örneğinden anlatmaya çalışalım, “elma yüksekten bırakılınca yere düşer” temel gözlemdir. Siz elmanın düşme (ya da yeryüzü ve elmanın birbirini çekme) durumunun detaylarını (hız, kuvvet); yükseklik, elma büyüklüğü gibi bileşenleri değiştirerek ölçtüğünüzde deney yaparsınız. Ne var ki ortamın hava yoğunluğu, deneyin […]

Devamını Oku